ราชาแห่งสัตว์ป่า
กองเสือป่าใช้เสือเป็นสัญลักษณ์ |
|
เมื่อพูดถึงเสือ เรามักจะนึกถึงแต่สิงโต เสือโคร่งหรือเสือดาว แต่ความจริงเสือมีหลายชนิดและมีขนาดต่างๆ กัน ตั้งแต่เสือขนาดใหญ่อย่างเสือโคร่งหรือสิงโต จนถึงขนาดเล็กเท่าแมว ซึ่งแมวก็จัดเป็นกลุ่มเสือเช่นกัน
เสือทุกชนิดจัดอยู่ในวงศ์ Felidae ในโลกปัจจุบันมีเสือธรรมชาติอยู่ ๓๗ ชนิด (ไม่รวมแมวบ้าน) กระจายอยู่ทั่วโลกยกเว้นในเขตขั้นโลกใต้ หมู่เกาะออสเตรเลีย เกาะมาดากัสการ์ หมู่เกาะอินดิสตะวันตก และเกาะบางเกาะในมหาสมุทร
เสือทุกชนิดมีหน้าสั้น มีเขี้ยว ๒ คู่สำหรับกัดเหยื่อ มีฟันกรามแหลมคม ตาคม หูไว กล้ามเนื้อแข็งแรงเปี่ยมด้วยพลัง มีความว่องไวปราดเปรียว สง่างาม และเป็นสัตว์ที่มีสีขนและลายขนสวยงามที่สุดกลุ่มหนึ่ง นอกจากนี้มันยังมีลักษณะพิเศษที่แตกต่างจากสัตว์ผู้ล่ากลุ่มอื่น คือ สามารถหดเล็บไว้ในปลายนิ้วตีนได้ ทำให้มันแอบย่องเข้าหาเหยื่อได้อย่างเงียบกริบ
เสือนับเป็นยอดของบรรดาสัตว์กินเนื้อบนบก มันเป็นสัตว์ผู้ล่าที่สัตว์อื่นพากันเกรงกลัว มันจึงได้รับการยกย่องให้เป็นราชาแห่งสัตว์ป่า ดังที่เราเรียกสิงโตในอีกชื่อหนึ่งว่า ราชสีห์
ตาคม กะระยะได้อย่างแม่นยำ เพราะตำแหน่งของดวงตาอยู่ด้านหน้าของใบหน้า ซึ่งมีลักษณะใกล้เคียงกับคนมาก เสือยังมองเห็นได้ดีแม้ในความมืด เพราะมีช่องรับภาพและเลนส์ตาใหญ่ และมีฉากสะท้อนแสงอยู่ภายในดวงตาทำให้รับแสงได้มากขึ้น
หูไว ประสาทหูไวมาก ยินเสียงเหยื่อเคลื่อนไหวได้ดีแม้จะอยู่ในระยะไกล ทั้งนี้เพราะเสือมีกล่องหูหนาดใหญ่
จมูก เสือมีประสาทดมกลิ่นไม่ดีนักเมื่อเทียบกับสัตว์ผู้ล่าชนิดอื่น เช่นพวกสุนัข แต่ก็ยังดีกว่าคน
ฟันและกราม เสือมีเขี้ยวโค้งแหลม เขี้ยวบนยาวกว่าเขี้ยวล่าง ทำหน้าที่เหมือนกริชที่ใช้แทงเหยื่อ และใช้จับยึดเหยื่อ เสือไม่มีฟันกรามสำหรับเคี้ยวเหมือนพวกสัตว์กินพืช มีแต่ฟันกรามแหลมคมและมีกรามแข็งแรงยึดแน่นกับกะโหลก ไม่สามารถขยับเคลื่อนไปมาทางด้านข้างเหมือนพวกสัตว์เคี้ยวเอื้อง ทำให้การกัดของเสือเหมือนกับกรรไกรที่ตัดเนื้อ
กระดูกสันหลัง มีความยืดหยุ่น ช่วยเพิ่มระยะในขณะวิ่งเสือชีต้าในแอฟริกาเป็นสัตว์บกที่วิ่งเร็วที่สุด มันควบกระโจนหนึ่งครั้งได้ระยะไกลเป็นสองเท่าของที่ม้าควบ
หางเสือ เสือบางชนิดมีหางยาวช่วยให้มันปีนป่ายต้นไม้ได้คล่องแคล่ว เหมือนกับที่นักกายกรรมใช้ไม้ยาวๆ ช่วยถ่วงสมดุล
ชาติเสือต้องไว้ลาย ลายเสือช่วยพรางตัวมันไว้อย่างกลมกลืนในสภาพธรรมชาติ เพื่อไม่ให้เหยื่อหรือศัตรูเห็น ลายเสือยังเป็นเอกลักษณ์ของเสือแต่ละชนิด เราจึงมีสำนวนเปรียบเทียบว่า ชาติเสือไม่ทิ้งลาย หรือ ชาติเสือต้องไว้ลาย ชาติชายต้องไว้ชื่อ คือถือเอาลายเสือเป็นสัญลักษณ์ของความเก่งกาจ (แต่บางครั้งก็หมายถึงในทางที่ไม่ดี เช่น ออกลาย เป็นต้น)
เสือซ่อนเล็บ เสือจะเก็บซ่อนเล็บไว้ในอุ้งตีนเมื่อย่องเข้าหาเหยื่อ และกางออกเพื่อตะปบเหยื่อ กลไกนี้เกิดจากการทำงานประสานกันระกว่างกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และข้อต่อกระดูกนิ้วซึ่งพัฒนามาเป็นพิเศษ คนไทยจึงมีสำนวนเรียกคนที่เก็บงำความเก่งของตนไว้ไม่ยอมแสดงออกมาว่า เสือซ่อนเล็บ
|
|
เสือในเมืองไทย
เสือที่พบในประเทศไทยมีทั้งหมด ๙ ชนิด เป็นเสือใหญ่ ๒ ชนิด ได้แก่ เสือโคร่งและเสือดาว ขนาดกลาง ๑ ชนิดคือเสือลายเมฆ และเสือเล็กหรือพวกแมวป่า ๖ ชนิด ได้แก่ เสือไฟ เสือปลา แมวดาว แมวป่า แมวป่าหัวแบน และแมวลายหินอ่อน
สิงโตที่เรารู้จักกันดีนั้น ไม่มีในเมืองไทย สิงโตมีอยู่แถวแอฟริกาและประเทศอินเดีย แต่คนไทยก็คุ้นเคยกับสิงโตมาก ตั้งแต่เด็กก็ได้อ่านได้ยินนิทานอีสปเรื่อง ราชสีห์กับหนู หรือภาพยนตร์เกี่ยวกับสิงโตซึ่งมักฉายตามโทรทัศน์ ทำให้เรามักคิดว่าสิงโตมีในเมืองไทย แต่ความจริงไม่ใช่
สิงโต เสือโคร่ง เสือดาว จัดอยู่ในสกุลเสือขนาดใหญ่เรียกว่า แพนเทอร์รา (Panthera) มีลักษณะสำคัญที่เหมือนกันอย่างหนึ่งคือ คำรามได้ เพราะมีเส้นเอ็นสายพิเศษที่กระดูกลิ้น เสือขนาดเล็กอื่นๆ จะคำรามไม่ได้
เสือเกือบทุกชนิดในเมืองไทยเป็นสัตว์ป่าหายาก หลายชนิดใกล้สูญพันธุ์ เพราะป่าหมด ไม่มีที่อยู่สำหรับเจ้าป่า และถูกมนุษย์ล่า
เสือดาวกับเสือดำ เสือดาวกับเสือดำเป็นเสือชนิดเดียวกัน ลูกเสือดาวครอกเดียวกันมีได้ทั้งเสือดาวและเสือดำ ลายของเสือดาวเรียกว่า “ลายขยุ้มตีนหมา” เสือดำก็มีลายนี้ แต่สังเกตยาก เสือดาวชอบใช้ชีวิตบนต้นไม้คอยดักเหยื่ออยู่บนต้นไม้ และหลังจากฆ่าเหยื่อแล้วจะลากเหยื่อกลับขึ้นไปกินบนต้นไม้ บางแห่งเรียกเสือดาวว่า เสือลายตลับ
เสือลายเมฆ เสือลายเมฆตัวเต็มวัยขนาดใหญ่เท่าเสือดาวขนาดเล็ก มีลวดลายที่แลดูคล้ายก้อนเมฆบริเวณข้างลำตัว เสือลายเมฆมีหางยาวมาก และมีจุดจนถึงปลายหางเสือลายเมฆใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่บนต้นไม้ออกหากินตอนกลางคืน
เสือโคร่ง เสือขนาดใหญ่ที่สุดในบรรดาเสือด้วยกัน ตัวสีเทาแกมเหลือง มีลายแถบขวางลำตัว เรียกว่าลายพาดกลอน หางเล็กมีแถบดำเป็นบั้งๆ ตั้งแต่โคนหางถึงปลายหาง เสือโคร่งอาศัยในป่า ชอบอยู่ใกล้แหล่งน้ำและชอบเล่นน้ำ แต่ไม่ชอบปีนต้นไม้ มีหลายชื่อ เช่น เสือลายพาดกลอน เสือเหลือง เสือแผ้ว เป็นต้น
เสือปลา ชื่อเสือปลามักทำให้เข้าใจผิดว่ามันกินแต่ปลาซึ่งไม่จริง มันกินสัตว์น้ำหลายชนิด รวมทั้งสัตว์เล็กสัตว์น้อยที่อาศัยริมน้ำด้วย วิธีจับสัตว์น้ำของเสือปลา คือ มันจะยืนคอยอยู่บนโขดหินริมน้ำ แล้วใช้ขาหน้ากางเล็บช้อนตวัดเอาเหยื่อขึ้นมาบนบก
แมวดาว คล้ายแมวบ้านลำตัวสีเหลือง มีจุดมีเข้มตามตัว จับกิ้งก่า นก หนู กระรอก หรือแม้แต่ลูกเก้งที่ยังอ่อนอยู่กินเป็นอาหาร แมวดาวปีนต้นไม่ได้ อาศัยในพื้นที่หลายประเภท ไม่ว่าจะเป็นป่าดิบ ป่าโปร่ง ทุ่งหญ้า หรือแม้กระทั้งใกล้กับบ้านเรือนคน
แมวป่าหัวแบน ลำตัวสีน้ำตาลหรือน้ำตาลอมเทา ไม่มีลายหรือจุดบนตัว หน้าผากแบน หางสั้น แมวป่าหัวแบนเป็นเสือที่เก็บเล็บได้ไม่หมด
ส่วนปลายเล็บจะโผล่ออกมาเล็กน้อย เรามีความรู้เกี่ยวกับแมวป่าหัวแบนน้อยมาก เข้าใจว่ามันน่าจะจับปลาหรือกบเป็นอาหาร
แมวป่าหรือเสือกระต่าย ตัวสีเทาไม่มีลาย ขายาว หูตั้งสูง ปลายแหลมและมีขนสีดำ ขายาว หางสั้นและมีแถบสีเข้มจากโคนหางถึงปลายหางสีดำ แมวป่าไม่อาศัยในป่าตามชื่อ แต่ชอบอาศัยในทุ่งล่าเหยื่อตามพื้นดินในเวลากลางวัน มีชื่อเรียกหลายชื่อเช่น เสือกรูด เสือบอง
เสือไฟ ขนาดประมาณ ๑ เมตร ตัวสีน้ำตาลอมเหลือง ไม่มีลาย หน้าผากมีแถบตั้งสีดำ ๒-๓ แถบ เสือไฟอาศัยในป่าป่าผลัดใด ป่าดิบชื้น และบางครั้งก็พบในที่โล่ง ชอบหากินบนพื้น แต่ก็ปีนต้นไม้ได้ถ้าจำเป็น อาหารส่วนใหญ่ได้แก่ กระต่ายป่า แก้ง กวาง ไก่ป่า กิ้งก่า และสัตว์ขนาดเล็กชนิดอื่นๆ
แมวลายหินอ่อน มีลายจุดขนาดใหญ่สีน้ำตาลอมเหลืองขอบดำ คล้ายเสือลายเมฆแต่ไม่เป็นก้อนเมฆชัดเท่า มีจุดตลอดทั่วหางและขา หางเป็นพวงและยาวมาก แมวลายหินอ่อนออกหากินทั้งเวลากลางคืนและกลางวัน ชอบใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่บนต้นไม้
|
พยัคฆ์ร้ายแห่งพงไพร
เสือเป็นสัตว์ผู้ล่าที่ร้ายกาจที่สุด ทั้งยังเป็นสัตว์ฉลาด เมื่อเสือออกล่าเหยื่อ มันรู้จักซุ่มหลบจนเหยื่อตายใจ มันจึงเข้าจู่โจม จับเหยื่อกินเป็นอาหาร เสือบางชนิดก็มีวิธีหลอกล่อเหยื่อ เช่น เสือดาวจะแกล้งปีต้นไม้เพื่อไล่จับลิงอยู่บนนั้น ถ้าลิงตัวใดรู้ไม่เท่าทันก็จะกระโดดลงจากต้นไม้เพื่อหนี ก็จะถูกเสือดาวจับได้ง่ายบนพื้นดินนั้นเอง
คนที่เสือฆ่าสัตว์อื่นเป็นอาหาร จึงเชื่อว่าเสือเป็นสัตว์ดุร้าย แต่ในความเป็นจริงไม่ใช่ เพราะเสือจะออกล่าเหยื่อเมื่อหิวเท่านั้น เมื่ออิ่มแล้วมันก็ไม่ล่าอีก จนกว่าจะหิวอีกครั้ง นอกจากนี้เชื่อว่าเสือชอบกินคนด้วย โดยเฉพาะเสือขนาดใหญ่อย่างเสือโคร่งและเสือดาว แต่ความจริงแล้วเสือออกจะกลัวคนด้วยซ้ำ เพราะมันไม่รู้จักว่าสัตว์ที่เดินสองขานี้เป็นอย่างไร คนที่เจเสือกลางป่ามักเล่าว่าเสือจะเป็นฝ่ายเดินหลบไปเอง
การที่เสือจะกลายมาเป็นเสือกินคน ส่วนใหญ่ก็เพราะเสือตัวนั้นบาดเจ็บหรือพิการจนไม่สามารถไปลาล่าจับสัตว์ป่าอื่นเป็นอาหาร เมื่อเสือนั้นมาเจอคนเข้า มันจึงลองจับคนกินคราวนี้เสือก็รู้ว่าคนจับกินง่าย ไม่มีเขี้ยวเล็บป้องกันตัว ทำให้มันติดใจและจะคอยหาโอกาสอีก สาเหตุอีกประการหนึ่ง คือมันถูกคนทำร้ายจนบาดเจ็บ กลายเป็นเสือลำบาก หรือเหยื่อของมันถูกคนแย่งไปจนหมด ป่าที่มันอาศัยอยู่ถูกทำลาย ทำให้อาณาเขตหากินลดลง อาหารก็ไม่มี ในที่สุดก็อาจต้องออกมาเที่ยวจับกินสัตว์เลี้ยงของคน เช่น วัว ควาย หรือแม้กระทั่งคน กินเป็นอาหาร และมันก็ต้องถูกฆ่าตายไปในที่สุด
ทุกวันนี้เสือถูล่าเพื่อเอาหนัง เอากระดูกและอวัยวะไปขาย จนเสือส่วนใหญ่มีจำนวนลดลง ใกล้สูญพันธุ์แล้ว เช่น เสือโคร่งเคยมีอยู่ประมาณ ๘๐,๐๐๐ ตัว เมื่อศตวรรษที่แล้ว แต่ปัจจุบันเหลืออยู่ไม่ถึง ๕,๐๐๐ ตัว ลดลงกว่าร้อยละ ๙๐ ภายในเวลาเพียง ๑๐๐ ปีเท่านั้น อีกไม่นานเสือเจ้าป่าอาจสิ้นลายเสียหมดสิ้น เพราะสิ่งมีชีวิตที่เรียกว่า มนุษย์ นี่เอง
ยุทธวิธีสังหารเหยื่อ
1. พรางตัวและซุ่มดูเหยื่อด้วยความอดทน
2. ค่อยๆ ย่องเข้าหาเหยื่ออย่างเงียบกริบ
3. วิ่งไล่และกระโจนเข้าใส่เหยื่อจากทางด้านหลังซึ่งเหยื่อป้องกันตัวเองไม่ได้
4. เข้าตะปบเหยื่อด้วยกรงเล็บแหลมคม แล้วกัดด้วยเขี้ยวและกรามทรงพลัง ตรงบริเวณหลังคอ บางครั้งก็กัดคอหอยหรืองับจมูกของเหยื่อเพื่อให้เหยื่อหายใจไม่ออก